MASAK mevzuatı kapsamında basitleştirilmiş tedbirler ve temsil yetkisinin doğrulanması
Suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesine ilişkin mevzuat, müşterinin niteliğine ve işlemin taşıdığı riske göre kimlik tespiti yükümlülüklerinin belirli koşullarda basitleştirilmesine imkân tanımaktadır. Bu kapsamda, hisseleri Borsa İstanbul’a kote edilmiş şirketlerle gerçekleştirilen işlemler için özel düzenlemeler öngörülmüştür.
Ancak basitleştirilmiş tedbirlerin uygulanabilmesi, müşteri şirketi temsile yetkili kişilerin kimlik tespiti ve temsil yetkisinin doğrulanması yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır.
Borsaya kote şirketlerde kimlik tespiti nasıl yapılır?
Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nin (Sıra No: 5) 2.2.8 bölümünde, hisseleri Borsa İstanbul Anonim Şirketine kote edilmiş şirketlerin müşteri olduğu işlemlerde uygulanabilecek basitleştirilmiş tedbirler düzenlenmiştir.
Söz konusu düzenleme uyarınca, müşterinin veya sermayesinin yüzde 50’sinden fazlasına sahip ortağının hisseleri Borsa İstanbul’a kote edilmiş bir şirket olması durumunda, müşteri şirkete ilişkin olarak Tedbirler Yönetmeliği’nin 7’nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen bilgiler alınarak kaydedilir.
Bu bilgilerin aynı madde kapsamında ayrıca teyit edilmesi zorunlu değildir. Böylece, düzenlemede belirtilen koşulları sağlayan şirketler bakımından müşteri tanıma sürecinde bazı doğrulama yükümlülüklerinin basitleştirilmesine imkân tanınmaktadır.
Şirketi temsile yetkili kişilerin kimlik tespiti yapılmalı mıdır?
Basitleştirilmiş tedbirler kapsamında şirket bilgilerinin ayrıca teyit edilmesinin zorunlu olmaması, şirket adına hareket eden kişilerin kimlik tespitinden muaf tutulduğu anlamına gelmez.
MASAK Genel Tebliği’nin 2.2.8 bölümüne göre, tüzel kişiyi temsile yetkili kişilerin kimlikleri ve temsil yetkileri, Tedbirler Yönetmeliği’nin 7’nci ve 14’üncü maddelerinde belirtilen esaslara uygun olarak tespit edilmelidir.
Bu nedenle yükümlüler, borsaya kote edilmiş şirketlerle iş ilişkisi kurarken şirketi temsil eden gerçek kişilerin kimlik bilgilerini doğrulamalı ve şirket adına işlem yapma yetkilerinin bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir.
Dolayısıyla, şirketin borsaya kote edilmiş olması, temsilcilerin kimlik tespiti ve yetki doğrulaması bakımından genel bir muafiyet sağlamamaktadır.
Basitleştirilmiş tedbirler gerçek faydalanıcının tespitini de kapsar mı?
MASAK Genel Tebliği’nin 2.2.8 bölümünde, bu kapsamdaki müşteriler bakımından Tedbirler Yönetmeliği’nin 17’nci maddesindeki yükümlülükler ile 17/A maddesinde yer alan gerçek faydalanıcıya ilişkin teyit yükümlülüklerinin uygulanmayabileceği düzenlenmiştir.
Ayrıca Yönetmeliğin 19’uncu maddesi kapsamında müşterinin durumunun izlenmesi ve müşteri bilgilerinin güncellenmesi sıklığının azaltılmasına da imkân tanınmaktadır.
Bununla birlikte, söz konusu kolaylıklar tüm müşteri tanıma yükümlülüklerinin ortadan kalktığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Basitleştirilmiş tedbirlerin uygulanabilmesi için müşterinin ve işlemin Tebliğ’de belirtilen koşulları taşıması ve işlemin risk durumunun değerlendirilmesi gerekir.
Hangi durumlarda basitleştirilmiş tedbir uygulanamaz?
Basitleştirilmiş tedbirler, yalnızca mevzuatta belirtilen koşulların karşılandığı ve aklama veya terörün finansmanı bakımından düşük riskli olarak değerlendirilebilecek işlemler için uygulanabilir.
MASAK Genel Tebliği’nin 2.1 bölümü uyarınca, yükümlüler her işlemin riskini ayrı ayrı değerlendirmek zorundadır. Riskli olarak değerlendirilen işlemlerde basitleştirilmiş tedbirlerden yararlanılamaz.
Aklama veya terörün finansmanı şüphesinin bulunduğu durumlarda ise basitleştirilmiş tedbir uygulanmaz ve şüpheli işlem bildirimi yükümlülüğü çerçevesinde hareket edilir.
Bu nedenle, müşterinin borsaya kote edilmiş şirket olması tek başına basitleştirilmiş tedbir uygulanması için yeterli değildir. İşlemin niteliği, müşterinin faaliyetleri ve mevcut risk göstergeleri birlikte değerlendirilmelidir.
Sonuç Olarak…
Hisseleri Borsa İstanbul’a kote edilmiş şirketlerin veya sermayesinin yüzde 50’sinden fazlasına sahip ortağı bu nitelikte olan şirketlerin müşteri olduğu işlemlerde, mevzuatta öngörülen koşullar çerçevesinde basitleştirilmiş tedbirler uygulanabilir.
Bu kapsamda şirketin kimlik bilgileri alınarak kaydedilir ve ilgili düzenleme uyarınca bu bilgilerin ayrıca teyit edilmesi zorunlu değildir. Ancak şirketi temsile yetkili kişilerin kimlik tespiti ve temsil yetkilerinin doğrulanması yükümlülüğü devam etmektedir.
Yükümlüler, basitleştirilmiş tedbirleri uygularken şirketin borsaya kote olma durumunu, ortaklık yapısını ve işlemin risk düzeyini dikkate almalı; temsilcilerin kimlik ve yetki kontrollerini mevzuata uygun şekilde gerçekleştirmelidir.
