29 Temmuz 2026 tarihli ve 33324 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/1 sayılı Tebliğ, 23/2/2023 tarihli ve 32113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ (2023/1)’de değişiklik yapmaktadır. Değişiklik iki eksende ilerlemektedir;
Fiziki kıymetli madenin dağıtık defter teknolojisi (DLT) tabanlı bir sistem üzerinden dijital ortamda temsil edilmesine ve Borsa İstanbul’da işlem görmesine ilişkin usul ve esasların ilk kez düzenlenmesi,
Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS) kapsamındaki geçiş sürecine yönelik yeni yükümlülüklerin getirilmesidir.
Getirilen Temel Değişiklikler
Dijital Kıymetli Maden Oluşturma ve Borsada İşlem Görme Esasları
2026/1 sayılı Tebliğ’in 1’inci maddesi, 2023/1 sayılı Tebliğ’in 6’ncı maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere iki yeni fıkra eklemekte ve mevcut fıkraları buna göre devam ettirmektedir. Yeni 2’nci fıkraya göre; birebir fiziki karşılığı Darphane veya Borsa nezdinde saklanan, belirli bir saflık derecesinde ve ağırlıktaki işlenmemiş kıymetli madenin;
Borsa üyeleri arasında transferine imkân veren, DLT altyapısına sahip bir sistem üzerinden 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında faaliyet gösteren merkezi takas kuruluşları tarafından “gayri maddi varlık niteliğinde dijital kıymetli madene” dönüştürülmesi ve bu varlığın Borsada işlem görmesi, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşünün alınmasına bağlanmıştır.
Fıkra metninde ayrıca önemli bir sınırlama yer almaktadır. Dönüştürülen varlık, 6362 sayılı Kanun kapsamında sermaye piyasası aracı veya sermaye piyasası araçlarına özgü haklar sağlayan bir kripto varlık ya da platformlarda işlem gören bir kripto varlık olarak nitelendirilmemelidir.
Bir başka deyişle, düzenleme yalnızca fiziki karşılığı tam olan ve mevcut sermaye piyasası araçları/kripto varlık tanımlarının dışında kalan bir dijital temsil aracını kapsama almaktadır. Yeni 3’üncü fıkra ise, bu sürecin uygulanmasına ve kayıtların tutulmasına ilişkin usul ve esasların, Bakanlığın uygun görüşü alınarak Borsa tarafından belirleneceğini hükme bağlamaktadır — yani teknik uygulama detayları ayrı bir Borsa düzenlemesine bırakılmıştır.
KMTS Kapsamında Geçiş Yükümlülükleri
2026/1 sayılı Tebliğ’in 2’nci maddesiyle eklenen Geçici Madde 2, daha önce (2023/1 sayılı Tebliğ’in Geçici 1’inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları kapsamında) Bakanlığa başvurmuş ve başvuru değerlendirme süreci hâlâ devam eden Türkiye’de yerleşik tüzel kişiler için üç kademeli bir yükümlülük öngörmektedir:
Bu tüzel kişilerin, 2023/1 sayılı Tebliğ’in 17’nci maddesi uyarınca üretimlerini KMTS kapsamında yapması zorunlu hâle getirilmiştir. Söz konusu rafineriler, Geçici Madde 2’nin yürürlük tarihinden (29 Temmuz 2026) itibaren 1 ay içinde KMTS kayıt işlemleri için Darphaneye başvurmakla yükümlüdür.
Darphane tarafından KMTS kayıt işlemlerinin onaylanmasını müteakip 1 ay içinde, kayıt tarihinden önce üretilmiş ve henüz satışı gerçekleştirilmemiş standart işlenmemiş kıymetli madenler ile basılı kıymetli madenlerin, 17’nci maddenin ikinci fıkrası kapsamında KMTS’ye kaydedilmesi zorunludur. Bu hüküm, KMTS’ye geçiş sürecinde başvurusu henüz sonuçlanmamış rafineriler için net bir takvim ve sıralı bir yükümlülükler zinciri (üretim zorunluluğu → Darphaneye başvuru → stok kaydı) tesis etmekte, böylece geçiş döneminde sistem dışında kalan üretim ve stokların kayıt altına alınmasını amaçlamaktadır.
Daha Önce Dijitalleştirilmiş Varlıklara İlişkin Geçiş Hükmü
Aynı maddeyle eklenen Geçici Madde 3, 2026/1 sayılı Tebliğ’in yürürlük tarihi itibarıyla zaten “gayri maddi varlık niteliğinde dijital kıymetli madene” dönüştürülmüş olan varlıkları kapsamaktadır. Bu varlıkların Borsada işlem görebilmesi için de Bakanlığın uygun görüşünün alınması aranmaktadır. Bu hüküm, düzenlemenin geriye dönük olarak da (yürürlük öncesinde oluşturulmuş varlıklar bakımından) uygulama alanı bulmasını sağlayarak, Bakanlık onayı şartının sistemde bir boşluk bırakmamasını amaçlamaktadır.
Değerlendirme
2026/1 sayılı Tebliğ, kıymetli maden piyasasında dijitalleşme yönünde atılmış ilk somut düzenleyici adımlardan biri olarak değerlendirilebilir. Düzenlemenin öne çıkan özellikleri şunlardır:
Onay merkezli model: Dijital kıymetli maden oluşturma serbest bırakılmamış, hem oluşturma hem de Borsada işlem görme aşamasında Bakanlık onayı şartına bağlanmıştır. Bu, sistemin denetlenebilirliğini önceliklendiren temkinli bir yaklaşımı yansıtmaktadır.
Kripto varlık rejiminden bilinçli ayrıştırma: Düzenleme, dönüştürülen varlığın sermaye piyasası aracı veya kripto varlık olarak nitelendirilmemesini açıkça şart koşarak, bu yeni enstrümanı mevcut sermaye piyasası ve kripto varlık mevzuatının dışında, kendine özgü (sui generis) bir kategori olarak konumlandırmaktadır.
Merkezi takas kuruluşu üzerinden kontrollü ihraç: Dönüştürme işleminin yalnızca 6362 sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren merkezi takas kuruluşları tarafından yapılabilmesi, özel sektör kaynaklı serbest ihraçların önüne geçmektedir.
KMTS’nin tamamlayıcı işlevi güçlendirilmiştir: Geçici Madde 2 ile, sisteme geçiş sürecindeki rafinerilerin stoklarının da kayıt altına alınması sağlanarak, dijitalleşme altyapısının fiziki envanter takibiyle bütünleşik yürümesi hedeflenmektedir.
Uygulamada dikkat edilmesi gereken husus, hem dönüşüm hem de Borsada işlem görme aşamalarındaki “Bakanlığın uygun görüşü” kriterinin somut başvuru usulünün, Tebliğ metninde değil, Borsa tarafından ayrıca yapılacak düzenlemelerde (madde 6/3) yer alacak olmasıdır. Bu nedenle piyasa oyuncuları ve rafineriler için kesin bir uygulama takvimi, Borsa İstanbul’un konuya ilişkin ikincil düzenlemesi yayımlandığında netleşecektir.
Bu düzenlemenin amacı;
Rafineri üretiminin KMTS üzerinden kayıt altına alınması, özellikle başvurusu devam eden rafineriler ile geçmişte üretilmiş ve henüz satılmamış belirli ürünlerin sisteme dahil edilmesi, kıymetli madenin üretim, stok, satış, piyasa zincirinin izlenebilir hale getirilmesi,
Fiziki olarak mevcut ve saklanan kıymetli madenin dijital ortamda temsil edilebilmesi, bu sayede kıymetli madenin daha hızlı transfer edilebilmesi, kayıtlarının dijital ortamda tutulması ve Borsa altyapısı içerisinde işlem görebilmesi,
Kıymetli maden piyasasını daha kontrollü ve şeffaf hale getirilmesi AML/CFT bakımından ise Kıymetli maden piyasasında temel risklerden biri olan varlığın kaynağının ve hareketlerinin izlenebilirliğini sağlaması, KMTS ile üretim ve stokların kayıt altına alınması; dijital kıymetli madenlerde ise fiziki karşılığın kurumsal saklama altında tutulması, “varlık nereden geldi ve hâlen nerede?” sorusunun cevaplanmasını kolaylaştırmasıdır
Kaynakça
Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2023/1), 23/2/2023 tarihli ve 32113 sayılı Resmî Gazete.
Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2023/1)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (No: 2026/1), 29/7/2026 tarihli ve 33324 sayılı Resmî Gazete.
6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu.
