Tüzel Kişi Ortaklarının Ortakları İçin de Kimlik Tespiti Yapılması Gerekir mi?

Gerçek faydalanıcının belirlenmesinde ortaklık yapısı nasıl incelenmelidir?

Tüzel kişi müşterilerle iş ilişkisi kuran yükümlüler açısından, yalnızca müşterinin ticaret siciline kayıtlı bilgilerini ve doğrudan ortaklarını tespit etmek her zaman yeterli değildir. Özellikle bir tüzel kişinin ortakları arasında başka tüzel kişilerin bulunması hâlinde, ortaklık yapısının hangi noktaya kadar inceleneceği ve üst ortaklık katmanlarında yer alan kişilerin kimlik tespitine tabi olup olmadığı uygulamada önem taşımaktadır.

Suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesine ilişkin yükümlülükler kapsamında bu konunun iki ayrı boyutta değerlendirilmesi gerekir: **Doğrudan ortaklar için yapılacak kimlik tespiti ile müşterinin gerçek faydalanıcısının belirlenmesi.**

Doğrudan ortakların kimlik tespiti

Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik’in 7’nci maddesi, ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin kimlik tespitinde uygulanacak esasları düzenlemektedir. Yönetmeliğin 17/A maddesi uyarınca, ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerle sürekli iş ilişkisi tesis edilirken, müşterinin sermayesinin yüzde 25’ini aşan paya sahip gerçek ve tüzel kişi ortaklarının kimlikleri, Yönetmeliğin 6’ncı ve 7’nci maddeleri çerçevesinde tespit edilir.

Bu düzenleme, müşterinin doğrudan ortakları arasında bulunan ve belirtilen pay oranını aşan gerçek ve tüzel kişilerin kimlik tespitini gerektirir. Dolayısıyla, müşterinin yüzde 25’ini aşan payına sahip bir tüzel kişi ortak bulunması hâlinde, bu tüzel kişinin kimlik tespiti de yapılmalıdır.

Tüzel kişi ortağın ortakları için de kimlik tespiti zorunlu mudur?

Müşterinin yüzde 25’ini aşan payına sahip tüzel kişi ortağının kendi ortakları bakımından aynı kapsamda, otomatik olarak kimlik tespiti yapılması zorunluluğu bulunmamaktadır. Başka bir ifadeyle, doğrudan ortak için uygulanan kimlik tespiti yükümlülüğü, ortaklık zincirindeki bütün tüzel kişilerin ortaklarına kendiliğinden ve aynı şekilde uygulanmaz.

Bununla birlikte, bu durum üst ortaklık yapısının incelenmesine gerek olmadığı anlamına gelmez. Tedbirler Yönetmeliği’nin 17/A maddesi, yükümlülerin müşterinin gerçek faydalanıcısını belirlemek ve tüzel kişiyi nihai olarak kontrolünde bulunduran gerçek kişi veya kişileri ortaya çıkarmak için gerekli tedbirleri almasını öngörmektedir.

Bu nedenle, müşterinin tüzel kişi ortağının ortakları hakkında doğrudan kimlik tespiti zorunluluğu bulunmaması ile bu kişilerin sahiplik ve kontrol ilişkilerinin araştırılması gerekliliği birbirinden ayrılmalıdır.

Gerçek faydalanıcının belirlenmesinde ortaklık zinciri nereye kadar incelenmelidir?

Ortaklık yapısının değerlendirilmesinde temel amaç, yalnızca sermaye paylarını sıralamak değil, müşteriyi gerçekte kimin sahipliğinde veya kontrolünde bulundurduğunu ortaya koymaktır.

Örneğin, bir şirketin yüzde 40 payına sahip ortağının başka bir tüzel kişi olduğu düşünüldüğünde, bu tüzel kişinin ortaklarının kimler olduğu ve söz konusu yapı üzerinden müşteri üzerinde nihai kontrol sağlayan gerçek bir kişinin bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

İlk aşamada belirlenen doğrudan ortaklık yapısı, gerçek faydalanıcının kim olduğunu açıklamaya yetmiyorsa incelemenin üst ortaklık katmanlarına genişletilmesi gerekebilir. Özellikle karmaşık ortaklık ilişkileri, dolaylı sahiplik, kontrol yetkileri veya mevcut bilgiler arasındaki tutarsızlıklar bu ihtiyacı artırır.

Dolayısıyla ortaklık zincirindeki her kişinin aynı usulle kimlik tespitine tabi tutulması ile gerçek faydalanıcının belirlenmesi amacıyla gerekli bilgilerin araştırılması aynı yükümlülük değildir. Ancak gerçek faydalanıcının ortaya çıkarılması için gerekli görülen durumlarda, incelemenin müşterinin tüzel kişi ortağının ortaklarına kadar uzanması mümkündür.

Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?

Yükümlüler, müşteri kabulü ve sürekli iş ilişkisinin devamı sırasında aşağıdaki hususları birlikte değerlendirmelidir:

• Müşterinin doğrudan ortaklık yapısı ve yüzde 25’i aşan paya sahip gerçek veya tüzel kişi ortakları belirlenmelidir.
• Doğrudan ortakların kimlik tespiti, ilgili mevzuatta öngörülen usul ve esaslara göre yapılmalıdır.
• Tüzel kişi ortakların ortaklık yapısı, gerçek faydalanıcının belirlenmesi bakımından gerekli olduğu ölçüde incelenmelidir.
• Müşteriyi nihai olarak kontrol eden gerçek kişi veya kişilerin belirlenmesi için gerekli bilgi ve belgeler temin edilmelidir.
• Ortaklık yapısı hakkında edinilen bilgiler arasında belirsizlik veya çelişki bulunması hâlinde, gerçek sahipliği ve kontrolü açıklığa kavuşturacak ilave araştırmalar yapılmalıdır.
• Müşteriye ilişkin bilgi ve belgeler güncel tutulmalı; ortaklık yapısında değişiklik öğrenildiğinde kimlik tespiti ve gerçek faydalanıcı değerlendirmesi yeniden ele alınmalıdır.

Sonuç olarak..

Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişi müşterilerde, yüzde 25’i aşan paya sahip doğrudan gerçek ve tüzel kişi ortakların kimlik tespiti mevzuat kapsamında yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür. Bu ortakların kendi ortakları için aynı kapsamda otomatik bir kimlik tespiti zorunluluğu bulunmamakla birlikte, müşterinin gerçek faydalanıcısının belirlenmesi ve nihai kontrol sahibinin ortaya çıkarılması için gerekli tedbirlerin alınması zorunludur.

Bu çerçevede yükümlüler, ortaklık zincirini yalnızca biçimsel bir belge kontrolü olarak değerlendirmemeli; müşterinin gerçek sahipliğini ve kontrol ilişkilerini ortaya koyacak şekilde incelemelidir. İncelemenin kapsamı, her müşterinin ortaklık yapısı ve somut olayın özellikleri dikkate alınarak belirlenmelidir.